Dr. Evrim Derinözlü
  02-05-2020 15:31:00

Sanata Paha Biçmek

“Sanat Pazarlaması” kavramı ülkemizde yeni bir kavram olmasına rağmen, Dünya literatüründe oldukça uzun yıllardır birçok bilimsel çalışmada yer alan önemli bir pazarlama türüdür.

Sanat Pazarı, fiyat aralığı oldukça geniş olan, üreticisine ve satıcısına yüksek kazanç sağlayan ve günümüzde çok talep gören bir pazar haline gelmiştir. Sosyal medya kullanımının, online sunum ve satış imkanlarının artması gibi teknolojik ilerlemeler ile bireylerin sanata olan ilgilerinin ve ayırdıkları bütçenin artması pazarın gelişmesini sağlamıştır.

Günümüzde tüketiciler sanat eserlerine yaptıkları harcamaları arttırsalar da kendilerine sunulan ürün ve hizmet seçeneklerinin artmasıyla satın alma davranışlarında daha dikkatli bir tavır içinde olmaya başlamışlardır. Tüketicilerin bilinçli ve araştırmacı hale gelmeleri sanat dünyasında da rekabeti arttırmıştır. Sanat eseri üreticileri ve satıcıları bu durumun farkında olup buna göre üretim yaparak pazarlama faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Sanat eseri üreticileri tüketicilerin istek ve taleplerine uygun eserler üretmeye gayret ederken galeriler de bu eserleri sergilemeyi tercih etmektedir.

Çin’de sanat eserlerinin kitlesel olarak üretilen ürünler arasına girmesi, sanat eseri fiyatlarında oldukça düşük fiyatların gözlemlenmesine neden olmaktadır. Özellikle Koçtaş, Ikea gibi perakende mağazalarda, internette hatta pazarlarda dahi kolaylıkla bulunabilir olan önemli sanat eserlerinin endüstriyel kopyaları uygun fiyatlara tüketicilere sunulmaktadır.

Sanat galerilerinin ve sanatçıların bugün pazarlama faaliyetlerine daha sıcak bakar hale gelmeleri ile tanınırlıklarını sağlamaları, toplumun gözünde güçlü bir imaj yaratmaları, fiyatı yüksek eserlerini daha çabuk satmaları, yüksek fiyatlarını korumaları ya da daha da yükseltmeleri mümkündür.

Pazarlama’da “Fiyat” dediğimiz şey sadece rakamlardan ibaret değildir. Müşteriler almayı düşündükleri ürün ya da hizmet için bir referans fiyat belirlerler. Referans fiyat tüketicilerin kafalarında o ürün ya da hizmetin ederi, tahmini maliyeti, rakip ürün ya da ikame ürün fiyatına göre şekillenen fiyattır. Çift taraflı fiyat belirleme yöntemleri teknolojinin de ilerlemesiyle pazarlama dünyasında yerini almaya başlamıştır. Birçok firma müşterinin kafasındaki fiyatı öğrenmek için açık arttırma, teklif verme gibi seçeneklerle tüketicilerin karşısına çıkmaya başlamıştır.

Fiyatlandırma kararları çok dikkatli yapılmalıdır. Fiyat değişiklikleri, diğer pazarlama karması* elemanlarındaki değişimlerden daha etkileyicidir. Fiyat değişiklikleri itibarı zedeleyebilir. Bu nedenle markalar farklı marka adları ve daha uygun fiyatlı ürünlerle pazarın farklı dilimlerinde yer alırlar.

Ürünleri daha önce pahalıya alan müşteriler indirimler yüzünden kaybedilmemelidir. Bu müşteriler herkesin alabileceği bedelde bir sanat eserini değerli görmez. Yapılan fiyat değişiklikleri ile imaj kötü yönde değiştirilmemelidir. Farklı fiyatlarda eserler üretmek de sanat alanında prestij kaybına yol açabilir.

Sanatçılar eserlerini saygın sanat galerilerinde sergilemeyi tercih ederler. Çünkü eserlerini kolay satmanın yanı sıra itibarlarını arttırmak ya da korumak isterler.

Dünyanın en pahalı sanat eseri, 450 milyon dolarlık fiyatıyla Leonardo da Vinci'nin 1490–1500 yıllarında yaptığı “Erkek Mona Lisa” olarak nam salan  “Salvator Mundi” isimli yağlı boya tablosudur.

Bir sanat eserinin eşsiz ve tekrar üretilemez olması onu daha değerli hale getirmektedir. Ancak birçok eserin taklidi yapılmaktadır. Bunlar orijinale göre daha uygun fiyatlı olmalarının yanı sıra o eserin de değerini düşürebilmektedirler.

Teknolojinin ve uygulama alanlarının artmasının faydaları kadar zararlarından sanat da nasibini almış ve sanat eserlerinin kopyalanmasından üretimine kadar teknolojinin etkisi altında kaldığı gözlemlenmektedir. Sanat eserlerinin bilgisayar ortamında basılabilmesinden, üç boyutlu yazıcılarla üretilmesine kadar çeşitli kopyalama yöntemleri kullanılabilmektedir.

Dünyanın en pahalı heykeli İsviçreli Alberto Giacometti’ye ait  1.79 metre boyuyla bronz  “L’ Homme au doigt”  (Pointing Man)  heykelidir ve fiyatı 141.3 milyon dolardır.

 “Sahte”, “Fake”, “İmitasyon”, “Replika”, “Reprodüksiyon” gibi kelimeler ile ifade edilen bu ürünler piyasada daha fazla miktarda ve daha kolay bulunabilir olmaları nedeniyle satıcısına ciddi getiri sağlar.

Bazen de eser sahibi aynı eseri tekrar yapabilir. Bu ilk eserin fiyatını düşürür mü? Yoksa arttırır mı? İnsan eliyle üretilen bir eserin aynısı olamaz, mutlaka ufak da olsa farklılık olacaktır. Fiyatın yüksekliğinin korunması için tek ve eşsiz olması gerekir.

Sanatın günümüzde hobi olmaktan oldukça sıyrılmış ticari kazanç sağlayan bir iş alanı olduğu gözlemlenmektedir. Her iş alanında olduğu gibi bu alanda da pazarlama faaliyetleri stratejik önem taşımaktadır. Sanat eserleriyle ilgilenenlerle yakın ilişkiler kurulması, aralarındaki iletişimi sağlamlaştırmaya yönelik etkinlikler düzenlenmesi, sosyal medyanın aktif kullanılması, hedef kitlenin katılım sağlayacağı sanat etkinliklerine katılım, medya araçlarında yapılacak reklam ve tanıtım faaliyetleri, sosyal sorumluluk projelerinde yer almak sanatçının adının duyulmasını, unutulmamasını, daha fazla müşteriye ulaşmasını ve onlarla sağlam ilişkiler oluşturmasını kolaylaştıracaktır. Eserlerinin fiyatını belirlemek ya da yükseltmek de bunlara bağlı olarak şekillenecektir.

*Pazarlama Karması elemanları ürün, fiyat, tutundurma ve dağıtımdır. 

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
Tüm Anketler
Şiketinizde En Çok Hangisine İhtiyaç Duyuyorsunuz?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI