Pozitif Psikolojik Sermaye Demografik Değişkenlere Göre Değişmekte

Dr. Öğr. Üyesi Fatma Yılmaz, pozitif psikolojik sermaye kavramının demografik değişkenlere göre değişip değişmediğini inceledi ve yapılan çalışmada oldukça faydalı bilgilere ulaştı... İşte o çalışmanın detayları...
 Tarih: 21-03-2020 23:35:37   Güncelleme: 11-04-2020 16:52:37
Pozitif Psikolojik Sermaye Demografik Değişkenlere Göre Değişmekte

Günümüzde iş ortamlarında artmakta olan rekabet ve insan unsurunun öneminin yaygınlaşması ile işgören verimliliği her geçen gün daha da önemli hale getirmektedir.

Bu doğrultuda pozitif örgütsel davranışlar; performansın ve verimliliğin artmasında kişisel gelişmeye önem vermekte, işgörenlerin iş yaşamlarında iyimser ve mutlu oldukları zaman işletmeye daha fazla katkı sağlayacaklarına dikkat çekmektedir.

İşletmelere yeni bir bakış açısı getiren pozitif psikolojik sermaye yaklaşımın neticesinde kişilerin öz-yeterlilik, umut, iyimserlik ve dayanıklılık şeklindeki psikolojik kapasitelerinin birleşmesi ile meydana gelen sosyal sermaye ve insan sermayesinin daha ötesinde “pozitif psikolojik sermaye” kavramı kullanılmaktadır.

Pozitif psikolojik sermaye, pozitif örgütsel davranışların özelliklerini en iyi karşılayan konuların başında gelmektedir. Bu doğrultuda çalışanların demografik özelliklerinin pozitif psikolojik sermayenin alt boyutları olan öz-yeterlilik, umut, iyimserlik ve dayanıklılık açısından yarattığı farklılıklar belirlenmek istenmektedir. 

Pozitif psikolojik sermaye kavramı işletmelerde rekabet üstünlüğü sağlamakta olan sermaye çeşitlerine (ekonomik sermaye, insan sermayesi ve sosyal sermaye) ilave olarak ortaya çıkmıştır (Luthans, vd., 2004: 144). Luthans ve arkadaşları 2004 yılında ekonomik sermaye, insan sermayesi ve sosyal sermaye kavramlarını analiz ederek, bu sermaye türlerinin özelliklerini araştırarak kişilerin pozitif güçlerine odaklanan psikolojik sermaye kavramını ortaya koymuşlardır (Zhao ve Hou, 2009: 35).

Şekil 1‟de işletmeler için kaldıraç etkisi yaratmakta olan ve işletmelere rekabet üstünlüğü sağlayan sermaye türleri gösterilmektedir.

Zaman içerisinde işletmelerinin değerinin sadece fiziksel sermaye ve finansal sermaye ile açıklanamayacağını insan unsurunun işletmelere kattığı değerin yadsınamayacağı anlaşılmıştır. İnsan sermayesinin yanında ilişkilerini ifade eden sosyal sermaye kavramının da işletmelere rekabet üstünlüğü kattığı ve bunlara ilave olarak işletmelere rekabet avantajı kazandıran unsurlar arasına pozitif psikolojik sermayenin eklendiği görülmektedir.

Şekil 1‟de gösterildiği gibi psikolojik sermaye; diğer sermaye türlerinden farklı olarak işgörenlerin ilişkileri veya neyi bildikleri ile değil, kendilerini nasıl tanımladıkları ve algıladıkları ile ilgilidir (Akçay, 2011: 80). Bireylerin tercihlerindeki farklılık onların psikolojik tatminsizliklerinden kaynaklanabilmektedir (Özkan-Pir, 2018: 3414).

Luthans vd., (2005: 253), pozitif psikolojik sermayenin önemli noktalarını şu şekilde sıralamaktadır;

- Pozitif örgütsel davranış ölçütlerine dayanmaktadır.
- Psikolojik durumları kapsamaktadır.
- Sosyal sermaye ve insan sermayenin ötesine geçmektedir.
- Rekabet avantajını ve performans gelişimini kapsamaktadır.

Luthans ve arkadaşları (2007) pozitif psikolojik sermayeyi; kişinin pozitif gelişimi ve psikolojik durumu şeklinde tanımlamaktadır. Pozitif psikolojik sermaye şu özellikler ile karakterize edilmektedir:

(1) zorlayıcı görevleri üstlenerek gerekli azmi göstermek ve başarma amacıyla gerekli çabayı gösterecek özgüvene sahip olmak (öz yeterlilik);

(2) şimdi ve gelecekte başarılı olma konusunda olumlu bir bakış açısı geliştirmek (iyimserlik);

(3) hedefler için azim, başarmak için gerektiğinde hedeflere yön vermek (umut);

(4) sorunlarla karşı karşıya kalındığında başarmak ve başarıyı sürdürebilmek için gerekli direnci göstermek (dayanıklılık).

Böylelikle psikolojik sermaye kavramı, belirtmek istediği anlamı bu dört kriterin bir araya gelmesi ile sağlamış olacaktır. Bu bileşik yapı „insanın pozitif psikolojik gelişme durumu‟ olarak tanımlanmaktadır (Luthans, vd., 2007: 542).

Bugün psikolojik sermaye ve boyutlarının geliştirilebilir kişisel kabiliyetlerdir.

Psikolojik sermayeleri ve güçlü yönleri gelişen çalışanların iş performanslarının da olumlu yönde gelişeceği böylece de örgüt performansında pozitif- olumlu bir artış sağlanacağı düşünülmektedir (Çelik ve Bilginer, 2018: 141). Çalışanların psikolojik sermayelerinin işletmelere rekabet üstünlüğü sağlamanın yanında, çalışanların performanslarını ve işletmenin elde ettiği gelirleri arttırdığı, işe devamlılığını sağladığı, iş tatminlerini ve örgütsel sadakatlerini de arttırdığı belirlenmiştir (Çoban, 2013: 22; Polatcı, 2014: 116).

Bu anlamda yapılan araştırma çalışması çerçevesinde 161 kişi ile değerlendirme yapılmış ve ortaya çıkan sonuçlar ise şöyle olmuştur.

Mevcut çalışmanın sonuçlarına göre; kadın çalışanların umut, iyimserlik ve pozitif psikolojik sermaye düzeyleri erkek çalışanlara göre daha fazladır.

Şevik (2019) ve Akduru (2019) çalışmalarında pozitif psikolojik sermaye düzeyinin erkek çalışanlarda kadın çalışanlara göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşmışlardır.

Berberoğlu (2013); Büyükgöze (2014); Çınar (2011); Kaya Balay ve Demirci (2014); Tösten (2015) tarafından yapılan araştırmada pozitif psikolojik sermaye anlamlı bir farklılık göstermezken mevcut çalışmamızda kadın çalışanlarda pozitif psikolojik sermaye anlamlı bir sonuç vermektedir.

Öz-yeterliliği en yüksek olan grup 6-10 yıl arası çalışanlar iken, en düşük olan grup 15 yıl ve üzerinde çalışanlardır.

Yine 6-10 yıl arası çalışma süresine sahip çalışanların iyimserlik düzeyleri en yüksek iken 11-15 yıl arası çalışanların iyimserlik düzeyleri en düşük düzeydedir.

Pozitif psikolojik sermaye için de benzer bir durum söz konusudur.

6-10 yıl arası çalışma süresine sahip çalışanların pozitif psikolojik sermaye düzeyleri en yüksek iken 1-5 yıl arası çalışanların pozitif psikolojik sermaye düzeyleri en düşük düzeydedir.

Pozitif psikolojik sermaye algısı medeni duruma göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Berberoğlu (2013), Büyükgöze (2014) ve Savur (2013) tarafından yapılan araştırmalarda benzer sonuca ulaşılmıştır.

Pozitif psikolojik sermaye algısı yaşa göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Fakat Akduru (2019) çalışmasında 26-35 yaş aralığındaki banka çalışanlarının pozitif psikolojik sermayelerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşmıştır.

Pozitif psikolojik sermaye algısı eğitime göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Anık (2018), Barut (2017), Aslan (2017), Sarıcı (2015) ve Kelekçi (2015) tarafından gerçekleştirilen çalışmalar da bu durumu destekler niteliktedir. Oruç (2015) ve Demir (2019)‟un çalışmalarında eğitim seviyesi ile pozitif psikolojik sermaye arasında anlamlı farklıklar gözlemlenmiştir.

Yöneticiler çalışanların pozitif psikolojik seviyelerini ve pozitif psikolojik sermayenin alt boyut seviyelerini geliştirmeleri gerekmektedir.

Ölçülebilir, etkin bir şekilde yönetilebilir ve geliştirilebilir bir kavram olan çalışanların sahip olduğu pozitif psikolojik sermaye seviyelerinin geliştirilmesinde uygulanacak stratejileri izleyerek çalışanların pozitif psikolojik sermaye düzeylerini geliştirmeleri gerekmektedir.

 

KAYNAKÇA

KAYNAKÇA Akçay, V. H. (2011). Pozitif Psikolojik Sermaye Kavramı ve İşletmelerde Sürdürülebilir Rekabet Üstünlüğünü Sağlamadaki Rolü. Gazi Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi, 13(1), 73-98. Akduru, H. E. (2019). Farklılık İkliminin Pozitif Psikolojik Sermaye Üzerindeki Etkisinde Etik Liderlik ve Psikolojik Güvenliğin Rolü: Bir Araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Anık, S. (2018). Öğretmenlerin Pozitif Psikolojik Sermaye Algıları ile Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siirt.
Aslan, İ. (2017). Öğretmenlerin Pozitif Psikolojik Sermaye Algıları ile Örgütsel Bağlılıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siirt.
Avey, J. B., Luthans, F. and Mhatre, K. H. (2008). A Call for Longitudinal Research in Positive Organizational Behavior. Journal of Organizational Behavior, 29(5), 705-711.
Avey, J.,Wernsing, T. andLuthans, F. (2008). Can Positive Employees Help Positive Organizational Change? Impact of Psychological Capitaland Emotions on Relevant Attitudes and Behaviors. The Journal of Applied Behavioral Science, 44(1), 48- 70.
Barut, A. (2017). Öğretmenlerin İşyeri Ruhsallığı ile Pozitif Psikolojik Sermaye Algıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
Berberoğlu, N. (2013). Psikolojik Sermayenin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisi: Bir Alan Araştırması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Büyükgöze, H. (2014). Lise Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Algılanan Örgütsel Destek ve Psikolojik Sermaye İlişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Çelik, M. ve Bilginer, F. G. (2018). Psikolojik Sermayenin İş Tatmini Üzerine Etkisinde Lidere Duyulan Güvenin Aracılık Rolü: Turizm Sektöründe Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 138-160.
Çetin, F. ve Basım, H.N. (2012). Örgütsel Psikolojik Sermaye: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. Amme İdare Dergisi. 45(1), 121-137.
Çınar, E. (2011). Pozitif Psikolojik Sermayenin Örgütsel Bağlılıkla İlişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Çoban, A. (2013). Psikolojik Sermaye‟nin Örgütsel Adalet ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi Üzerindeki Rolü. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 17-33.
Demir, E. (2019). Öğretmenlerin İş Yaşam Kalitesi ile Pozitif Psikolojik Sermaye Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Erkmen, T. ve Esen, E. (2012). Psikolojik Sermaye Konusunda 2003-2011 Yıllarında Yapılan Çalışmaların Kategorik Olarak İncelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 89-103. Erkmen, T. ve Esen, E. (2013). Psikolojik Sermaye Ölçeğinin Geçerlilik Ve Güvenilirlik Çalışması.Öneri Dergisi, 10(39), 23-30. Erkuş, A. ve Fındıklı, M. A. (2013). Psikolojik Sermayenin İş Tatmini, İş Performansı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisine Yönelik Bir Araştırma. Istanbul University Journal of the School of Business Administration, 42(2), 302-318.
Erkutlu, H. V. (2015). Pozitif Örgütsel Davranış. Anakara: Akademisyen Kitapevi.
Kaya, A., Balay, R. ve Demirci, Z. (2014). Ortaöğretimde Görev Yapan Öğretmenlerin Psikolojik Sermaye Düzeylerinin İncelenmesi (Şanlıurfa İli Örneği). Electronic Journal of Social Sciences, 13(48), 47-68.
Kelekçi, H. (2015). Öğretmenlerin Pozitif Psikolojik Sermayeleri ile Yeterlik İnançları Arasındaki İlişki. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kütahya.
Keleş, H. N. (2011). Pozitif Psikolojik Sermaye: Tanımı, Bileşenleri ve Örgüt Yönetimine Etkileri. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi,3(2), 343-350. Kutanis, R. Ö. ve Yıldız, E. (2014). Pozitif Psikoloji ile Pozitif Örgütsel Davranış İlişkisi ve Pozitif Örgütsel Davranış Boyutları Üzerine Bir Değerleme. Visionary E-Journal/Vizyoner Dergisi, 5(11).
Luthans, F. and Youssef, C. M. (2004), Human, Socialand Now Positive Psychological Capital Management: Investing in People for Competitive Advantage. Organizational Dynamics, 33(2), 143-160.
Luthans, F., Avey, J. B., Avolio B. J., Norman, B. J. and Combs, G. M. (2006). Psychological Capital Development: Toward a Micro Intervention. Journal of Organizational Behavior, 27, 387-393. Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B. and Norman, S. M. (2007). Positive Psychological Capital: Measurement and Relationship with Performance and Satisfaction. Personnel Psychology, 60(3), 541-572.
Luthans, F., Luthans, K. W. and Luthans, B. C. (2004). Positive Psychological Capital: Beyond Human and Social Capital. Business Horizons, 47(1), 45.
Oruç, E. (2015). Pozitif Psikolojik Sermayenin Politik Davranışlara Etkisi: Akademisyenler Üzerine Bir Araştırma. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Oruç, E. ve Kutanis, R. Ö. (2014). Pozitif Örgütsel Davranış ve Pozitif Psikolojik Sermaye Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. The Journal of Happinessand Well-Being, 2(2), 145-159.
Özkan-Pir, E. (2018). Lüks Marka ve Lüks Marka Tüketicileri Üzerine Teorik Bir Araştırma. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 28(5), 3409-3418.
Polatcı, S. (2014). Psikolojik Sermayenin Görev ve Bağlamsal Performans Üzerindeki Etkileri: Polis Teşkilatında Bir Araştırma. Ege Akademik Bakış Dergisi, 14(1), 115- 124.
Sarıcı, D. (2015). Öğretmenlerin İş Doyumu ile Pozitif Psikolojik Sermaye Düzeylerine Yönelik Görüşleri (İzmir-Foça İlçesi Örneği). Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Savur, N. (2013). Otantik Liderlik ve Çalışanların Psikolojik Sermayeleri Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar Snyder, C. R., Ilardi, S. S., Cheavens, J., Michael, S. T., Yamhure, L. and Sympson, S. (2000). The Role of Hope in Cognitive-Behavior Therapies. Cognitive Therapy and Research, 24(6), 747-762.
Şevik, Ü. (2019). Algılanan Örgütsel Politika ile Pozitif Psikolojik Sermayenin İş Tatmini, İşten Ayrılma Niyeti ve Örgütsel Sessizlik Üzerine Etkisi: Afyonkarahisar Örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü, Sakarya.
Tösten, R. (2015). Öğretmenlerin Pozitif Psikolojik Sermayelerine İlişkin Algılarının İncelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
www.tbb.org.tr (Erişim Tarihi: 10.04.2019).
Zhao, Z. and Hou, J. (2009). The Studyon Psychological Capital Development on Intreprenurial Team. International Journal of Psychological Studies, 1(2), 35- 40.

KAYNAK

International Journal of Management and AdministrationArşivCilt 4, Sayı 7

Year:4, Volume:4, Number:7 / Yıl:4, Cilt:4, Sayı:7, 2020 - 71 / DOI Number: 10.29064/ijma.672890

POZİTİF PSİKOLOJİK SERMAYENİN DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ- Dr. Öğr. Üyesi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Üzümlü MYO

Etiketler
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER ARAŞTIRMA Haberleri
Tüm Anketler
Şiketinizde En Çok Hangisine İhtiyaç Duyuyorsunuz?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI