Kobiler Rekabet Gücünü Zirveye Taşıyor

Doç. Dr. Gürhan UYSAL’ın danışmanlığını yaptığı ve Adem Aman SHIBU tarafından hazırlanan çalışma ile Samsun Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren KOBİ yönetici ve çalışanlarından 193 yönetici ve çalışan ile KOBİ yöneticilerinin Dönüşümcü Liderlik tarzının Yenilik ve Yaratıcılığa etkisi araştırıldı…
 Tarih: 27-06-2020 07:48:22   Güncelleme: 27-06-2020 09:45:22
Kobiler Rekabet Gücünü Zirveye Taşıyor

Araştırma sonuçlarının bilimsel yayın olarak Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi'nde de yayınladığı bu çalışmada dönüşümcü liderlik tarzının örgütlerde yenilik ve yaratıcılığı artırdığı şeklindedir. İşte işini büyütmek isteyen KOBİ'lerin dikkat etmesi gereken o haber...

Dönüşümcü lider vizyoner liderdir ve örgütte değişim ve yeniliği teşvik eder. Astı mevcut durumu sorgulamaya yönlendirir. Batı ekonomilerinin 19 ve 20.yüzyıllarda gelişmesinin temelinde bilim, yenilik ve yaratıcılık vardır.

Bu araştırmada temel bilimsel bulgu olarak, dönüşümcü liderlik tarzının örgütte yenilik ve yaratıcılığı artırdığı şeklinde gerçekleşmiş olup ek olarak, KOBİ’ler yenilik stratejisi olarak saldırgan ve fırsatçı stratejiler izlemektedir. KOBİ’lerin daha fazla rekebetçi olmak için yenilik stratejisi bağlamında saldırgan olmaları olumludur. KOBİ’ler Türkiye ekonomisinde önemlidir. İhracat (%50) ve istihdamda (%70) önemli paya sahiptirler. O nedenle rekabet güçlerinin yüksek olması önemlidir. 

Yaratıcılık kişinin düşünme yeteneği ile ilgilidir ve süreç olarak yenilikten önce gelmektedir.

Yaratıcılık ikinci olarak fikir geliştirme ile ilgilidir. Bu fikir daha sonra pazara sunulacak ürüne dönüşmektedir. Amerikan ekonomisinin iki önemli rekabet gücü yenilik ve girişimciliktir. Ekonomi yenilik ve girişimciliği teşvik etmektedir. Batı ekonomilerinde 20 yüzyılda, inovasyon ve girişimcilik ekonomik büyümeye olumlu etki etmiştir ve 1942 yılında J.Schumpeter bu konuda bir kitap yazmıştır.

Yöneticiler örgütlerde yenilik ve yaratıcılık potansiyelini artırmak için pozitif liderlik tarzı benimsemelidir. Samsun'da KOBİ yöneticilerine uygulanan bu çalışma ile bir liderlik tarzı olarak, dönüşümcü liderliğin örgütsel yenilik ve örgütsel yaratıcılığa etkisi incelenmiştir.

YENİLİK STRATEJİLERİ

Yenilik kavramı ilk kez Joseph Schumpeter tarafından 1911 yılında Kalkınmanın İtici Gücü isimli kitapta kullanılmıştır. Schumpeterci idea’ya göre, yenilik “fikir” ile ilgilidir ve fikrin buluşa ve ürüne dönüştürülmesidir (Gökçek, 2007: 4).

Yenilik ile yeni fikirler ticari olarak pazarlama olanağı bulur ve işletme ciro ve kar artışı elde eder. Örneğin, piknik severlerin piknikte sıcak su veya soğuk su ihtiyacı (fikir), termos ürünü ile giderilmiştir. Yenilik daha önce pazarda var olmayan bir üründür.

Tesla 1890 yılında radyoyu; Carrier 1913 yılında klimayı icat etmiştir. Bu manada yenilik örgütsel yaratıcılık ile ilgilidir (Lipit, 2006). Yaratıcılık yeniliğin başlangıç aşamasını oluşturmaktadır.

Yenilik yapmak için (inovasyon), ar-ge (araştırma-geliştirme) çalışmalarına ihtiyaç vardır. Ar-ge’nin araştırma boyutu bilimsel bilginin elde edilmesi ile ilgilidir. Geliştirme boyutu ise buluş-ürün geliştirme ile ilgilidir. Ar-ge laboratuarlarında, bilimsel bilgi ile ürün geliştirme yapılır. Ar-ge kalkınmanın sihirli anahtarıdır ve modern ekonomilerde ekonomik büyüme ve ilerlemenin kaynağıdır (Dinçer, 2010: 11).

KOBİ’ler bilimde şu yenilik stratejilerini izleyebilir:

  • 1. Saldırgan yenilik stratejisi
  • 2. Savunmacı yenilik stratejisi
  • 3. Taklitçi yenilik stratejisi
  • 4. Geleneksel yenilik stratejileri
  • 5. Fırsatları izleme stratejileri
  • 6. Bağımlı yenilik stratejileri

Saldırgan strateji, KOBİ’nin rakiplerinden önce pazarda yenilik yapması ve güçlü ve bağımsız ar-ge’ye sahip olmasıdır. Öte yandan, rakiplerin yaptığı yenilikler KOBİ için yaratıcı yıkım olabilir; bu nedenle KOBİ rakip yeniliklere karşı yenilik ile cevap vermelidir. Bu pazarda savunmacı stratejidir. Taklitçi stratejide KOBİ yüksek ar-ge maliyetlerine katlanmaz ve diğer işletmelerin yenilik ve ar-ge faaliyetlerini izleyici konumdadır. Fırsatçı stratejide KOBİ, pazardaki boşlukları ve tüketici ihtiyaçlarını görür ve bu doğrultuda ürün geliştirir.

ÖRGÜTSEL YARATICILIK: ÖĞRENME

Örgütsel yaratıcılık insan kaynakları yönetimi, örgütsel öğrenme ve bilimsel bilgi ile ilgilidir. Yaratıcılık bilimsel buluş ve yeniliklerin kaynağı olarak bilim insanındaki yeni fikir ve düşüncelerdir. Örneğin, 1860 yılında Levi tarafından kot kumaşı bulunmuş ve Levi’s ürünü geliştirilmiştir. Campbell’a göre (1960), yaratıcı düşünce bireyin elde ettiği bilginin bir sonucudur. Yaratıcılık sonunda yenilik ortaya çıkmaktadır (Bakan, Büyükbeşe, 2004: 8; Kendir, 2013: 24). Örgütlerde yaratıcılığın geliştirilmesinde beyin fırtınası ve ıslık çalma yöntemleri (whistleblowing) etkin olabilir.

Bu iki yöntem ile insan kaynakları yenilikçi fikirlerini örgüt ve takım ile paylaşabilir. Örgütsel yaratıcılığın en önemli unsuru bireysel yaratıcılıktır (Yahşi, 2014: 18). Bireysel yaratıcılık takım yeteneklerine dönüştürülmeli, bireyin elde ettiği bilimsel bilgiyi takım ile paylaşması gerekmektedir (Yıldırım, 2007: 110).

Bu nedenle işletmenin tepe yönetimi örgütte yaratıcı bireyleri ve faaliyetleri desteklemelidir (Aymaz, 2014: 108).

Yaratıcılık bireyseldir; grup içinde fikirleri ve bilgiyi paylaşma ile ilgilidir (Baki, 2004: 148).

Yenilik ve yaratıcılıkta insan kaynakları yönetimi önemlidir. Çünkü örgütte fikri geliştiren, uygulayan ve ürüne dönüştüren insandır. Örneğin, Faraday elektriği bulmuş (1820) ve Edison ise 1890’larda ampül ürününü keşfetmiştir. Bu nedenle işletme yönetimleri buluş için insan kaynaklarına önem vermeli; işletmenin İK departmanları buluş için örgütsel öğrenmeyi teşvik etmelidir.

KOBİLERDE DÖNÜŞÜMCÜ LİDERLİK

Dönüşümcü liderlik değişim yönetimi (İpekçi, 2013) ve vizyoner liderlik (Gümüşlüoğlu, 2005) ile ilişkilidir. Dönüşümcü lider (Erkılınç, 2011) gelecek odaklı bir yönetim tarzı benimsemektedir, insan kaynaklarına olayları farklı bakış açısı ile yorumlamayı sağlar (vizyoner liderlik).

Örgütte değişim yönetimi ve yeniliğin gerçekleşmesi için mevcut durumun sorgulanması ve yeni hedef ve ilkelerin belirlenmesi gerekmektedir (Çelik, 2014: 18).

Yöneticinin dönüşümcü liderlik tarzı, insan kaynakları için bir gelecek vizyonu belirler; farklılığa ve yeniliğe önem verir; yüksek performans için teşvik eder; ve bu yönleri ile dönüşümcü lider entelektüel bir uyarıcıdır (Göral, 2012: 63).

Dönüşümcü liderlerin özelliklerini belirlemeye yönelik araştırmalar beş özellik belirlemiştir (Erkılınç, 2011):

Yaratıcı, etkileşimci, vizyon sahibi, güçlendirici ve tutkulu.

Samsun ilinde faaliyet gösteren KOBİ’lerde çalışan üst, orta, alt kademe yöneticiler, takım liderleri ve çalışanların sahip olduğu dönüşümcü liderlik tarzının işletmenin yenilik stratejileri ve örgütsel yaratıcılık üzerine etkilerinin incelendiği bu çalışma ile araştırmada dönüşümcü liderliğin dört alt boyutu (idealleştirilmiş, entelektüel uyarım, ilham verici motivasyon, bireysel ilgi); ve yenilik stratejileri boyutları (saldırgan, savunmacı, geleneksel, taklitçi, bağımlı, fırsatçı); ve örgütsel yaratıcılık boyutları (bireysel, yönetsel ve toplumsal yaratıcılık) arasında ilişki belirlenmeye çalışılmıştır.

Bu araştırma bulgusuna göre, dönüşümcü liderlik tarzları ile saldırgan ve fırsatçı yenilik stratejileri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur.

Ancak, savunmacı, taklitçi ve bağımlı yenilik stratejisi ile hiçbir ilişki olmadığı ve geleneksel yenilik stratejisi ile negatif bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.

Başka bir çalışmada, özellikle West ve meslektaşları (2003), bildirilen standartlaştırılmış regresyon katsayılarının 50'nin üzerinde olması nedeniyle liderliğin yaratıcılığa ve yenilikçiliğe güçlü bir etkisinin olduğu bulunmuştur (Elenkov, 2005: 383).

Sonuç olarak bu araştırmada, yenilik, yaratıcılık ve dönüşümcü liderlik arası ilişki ve etki incelenmiştir.

Korelasyon analizine göre, dönüşümcü liderlik ile yenilik ve yaratıcılık arasında orta şiddetli ilişki vardır ve regresyon analizine göre, yöneticilerin dönüşümcü liderlik tarzı (vizyoner liderlik) örgütsel yenilikleri ve örgütsel yaratıcılığı etkilemektedir. 

 

KAYNAKÇA

1. Aymaz, D. (2014). Hemşirelerde Liderlik Davranışı, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Yaratıcılık Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

2. Bakan, İ. Ve Büyükbeşe, T. (2004). Yaratıcılık ve Yaratıcılık Yönetimi. İsmail Bakan (ed.), Çağdaş Yönetim Yaklaşımları: İlkeler, Kavramlar ve Yaklaşımlar, 5-33, Beta Yayınları, İstanbul.

3. Baki, S. (2004). Küresel Ekonomik Sistemde Rekabet Gücünün Geliştirilmesine Yönelik Yaratıcılık Stratejilerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

4. Balay, R. (2010). Öğretim Elemanlarının Örgütsel Yaratıcılık Algıları, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 43(1), 41-78.

KAYNAK

SHIBU, A , UYSAL, G . (2020). KOBİLERDE ÖRGÜTSEL YENİLİK VE ÖRGÜTSEL YARATICILIK STRATEJİLERİ: DÖNÜŞÜMCÜ LİDERLİK ETKİSİ. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi , 7 (2) , 41-49 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/52903/686041

Etiketler
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER YÖNETİM Haberleri
Tüm Anketler
İş Yerinde Mutsuzluğun Nedeni Nedir?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI