KOBİ’lerde Sanayi 4.0’ın Uygulanabilirliği ve Yönetici Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

4. Sanayi devrimi olarak kabul edilen bu endüstriyel gelişim, temelde 9 önemli teknoloji tarafından desteklenen bir dönüşüm süreci olmaktadır... Bu devrimin sanayiler bir tarafa bir de KOBİ leri etkileyen bir yönü vardır... Sakarya Üniversitesi, İşletme- Üretim Yönetimi ve Pazarlama Anabilim Dalı'ndan Arş. Gör. Sayın Damla Çevik, bu konuda KOBİ'lere yol gösterici oldukça bir araştırma yayınladı...
 Tarih: 05-09-2019 19:30:20   Güncelleme: 05-09-2019 22:50:20
KOBİ’lerde Sanayi 4.0’ın Uygulanabilirliği ve Yönetici Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

Dördüncü sanayi devrimi ilk kez Almanya’da ortaya atılan ve zamanla büyük bir hız kazanıp gelişmeye devam eden yeni bir endüstriyel dönemdir.

Bu yeni dönemde KOBİ’lerin otomasyon sistemleri dijital teknolojiler ile bütünleştirmesi, verileri dinamik bir şekilde işlemesi ve kontrol etmesi, siber-fiziksel sistemlerin varlığını nasıl karşılayacağı ve yöneticiler tarafından bu sürece olan eğilimlerinin ne olduğunun belirlenmesi büyük bir merak konusudur.

Günümüzde hızla büyüyen ve gelişmeye devam eden yeni sanayi sürecinin sağlayacağı faydaların etkisi ile 4. Sanayi Dönemi’nin uygulamaları birçok ülkede kullanılmaya başlanmıştır.

Potansiyel faydaların farkında olan birçok kuruluş, yeni sanayileşmeye ayak uyduracak şekilde eylem planlarını hazırlarken; bazı işletmeler ise sektörlerinde yaratacağı etkilerin farkında bile değildir. 

SANAYİ 4.0 KAPSAMINDAKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER 

4. Sanayi devrimi olarak kabul edilen bu endüstriyel gelişim, temelde 9 önemli teknoloji tarafından desteklenen bir dönüşüm süreci olmaktadır (Rüßmann vd., 2015).

Yeni sanayileşme döneminin sunduğu özel teknolojik gelişmeler sayesinde, dijital makinelerden birebir gerçek verilerin toplanıp doğru analizlerin yapılması daha mümkün hale gelmektedir.

Bu durum, işletmelerin daha esnek ve daha hızlı dönüşümlerle ihtiyaçlara daha çabuk cevap verilebilmesi üzerinde etkili olmaktadır. 

 

Büyük Veriler: Verileri belirleme, depolama, yönetme ve analiz etme açısından mevcutta var olan veri taban yazılımları ile başarılmayacak büyüklüklere sahip veri kümeleri, büyük veri olarak ifade edilmektedir (Banger, 2016).

İşletmelerin doğru stratejik adımları atabilmeleri ve gelişim gösterebilmeleri için hem kendi verilerine hem de dış kaynaklardan sağlayacakları birçok veriye ihtiyaçları vardır.

 

Özerk robotlar: Endüstriyel robotlar olarak da ifade edilen özerk robotlar; daha otonom, esnek ve yüksek işbirliğine imkan sağlayan makineler olarak işletmelerde yer almaya başlamıştır (Vaidya, 2018).

Günümüzde birçok farklı üretim sektöründe kullanılabilen (esnek), üzerinde gelişmiş sensörleri bulunan, yapay zeka algoritmalarıyla daha etkin çalışabilen ve hatasız olarak ürünlerin işlenmesini sağlayan robotların gelişmesi ile birlikte kullanımı da hızla artmaktadır.

Simülasyon: “Üretimde simülasyonun kullanılması, bilgisayar ortamında herhangi bir sistemin davranışlarını tanımlayabilme, inceleyebilme, durumları saptayabilme ve özellikle gelecekteki davranışlarını ön görebilmek amacıyla yapılmaktadır” (Çevik, 2018).

Sanal gerçeklik olarak da bilinen simülasyon, Sanayi 4.0 bağlamında işletmelerin üretim süreçlerinin geliştirilmesinde önemli olmaktadır. 

 

Entegrasyon: Bütünleşmek, işletmelerin aynı türdeki müşterilerle veya aynı pazarın farklı sektörlerindeki işletmelerle birleşmesi anlamına gelmektedir.

Sanayi 4.0 ile birlikte işletmeler varlıklarını devam ettirebilme, değişimlere ayak uydurma, daha hızlı gelişme ve büyüme için birleşmeyi tercih ederek bir değer zinciri oluşturma arzusunda olabilirler. 

 

Nesnelerin İnterneti: Sanayi 4.0 için temel teşkil eden önemli teknolojilerden biri nesnelerin birbiriyle RFID, Wi-Fi, Bluetooth gibi gelişmiş ağlar aracılığıyla haberleşebilmesidir (Nesnelerin İnterneti- IOT).

IOt, yaşanan fiziksel olayların kontrol edilmesine ve analiz edilmesine olanak sağlayan, bilgisayar yazılım ve erişim hizmetini içine alan bir iletişim ağı olarak tanımlanabilir (Gökrem ve Bozuklu, 2016).

 

Siber Güvenlik: Sosyo-teknik sistemler içinde yer alan siber fiziksel sistemler, operatörler ile aralarında bir iletişim kurup etkileşebilmek için insanımsı makinelerin ve ekipmanların ara yüzlerini kullanmaktadır (Stock ve Seliger, 2016).

İşletmelerin hem çalışanlardan hem de üretim süreçlerinden elde ettikleri verileri sanal ortamda tutuyor olması; verilerin güvenirliğini tehlikeye sokan bir durumdur.

 

Bulut Bilişimi: Bulut bilişim teknolojisi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin birbirlerine entegre edilmesiyle ortaya çıkan, bütün verilerin hem saklandığı hem de üzerlerinde işlem yapılarak bilgi haline dönüştürülmesi imkanını yaratan bir teknolojidir.

 

Arttırılmış Gerçeklik: Arttırılmış gerçeklik teknolojisi ile sanal ortamda, ürün tasarımı oluşturulmuş ürünlerin üretilebilirliği ve montajı tamamlanmamış parçaların bitmiş halinin test edilmesi sağlanabilir.

Ayrıca arttırılmış gerçeklik, yeni alınacak bir makinenin işleyişi aksatıp aksatmayacağını gösterebilen, verimliliklerini ölçebilen ve makinelerin, veya ekipmanların tesiste doğru konumlandırılıp konumlandırılmadığı gibi birçok konuda sistemin bir kopyasını oluşturan bir teknolojidir. 

 

Eklemeli (Katmanlı) İmalat: Bilgisayar ortamında tasarımı yapılan ürünlerin, 3 boyutlu yazıcılarla üretilmesi olarak ifade edilen eklemeli imalat, geleneksel üretim yöntemlerinin insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamada yetersiz ve geç kaldığı durumlarda, tüketicilere hızlı ve kolay cevap verilmesini sağlamaktadır.

İşletmelerin ürün tasarım süreçlerinde hem farklı tasarımlarda ürünlerin üretilmesine hem de bu süreci geleneksel yöntemlere nazaran daha kısa sürede gerçekleştirilmesine olanak sağlayarak verimliliğin arttırılmasına destek olmaktadır.

 

KOBİ’LERDE SANAYİ 4.0

KOBİ’lerin yeniliklerin gelişmesini sağlayan uygun ortamlar olması ve değişen şartlarda oluşan krizlerde farklı düşüncelerin denenmesini daha mümkün hale getirmesi açısından önemlidir (İraz, 2005, 233).

KOBİ’ler ülkemizde özellikle 1990’lı yıllardan itibaren ülke ekonomisinin büyük çoğunluğunu oluşturmakta ve gün geçtikçe ekonomi içindeki payını arttırmaktadır.

“Ülkemizdeki toplam girişim sayısının %99,9’unu, istihdamın %76’sını, maaş ve ücretlerin %53’ünü, cironun %63’ünü, faktör maliyetiyle katma değerin (FMKD) %53,3’ünü ve maddi mallara ilişkin brüt yatırımın %53,7’sini KOBİ’ler oluşturmaktadır.” (Kılıç, Çakmak ve Fidan, 2016).

Sanayi 4.0’ın birçok potansiyeline rağmen, KOBİ’lerin yeni bir süreci benimsemekte tedirgin kaldığı tespit edilmiş ve işletmelerin yalnızca %5’inin tamamen bu sürece bağlandığı ve sadece 1/3’ünün bu yönde adım attıkları tespit edilmiştir (Schröder, 2017).

Teknolojik gelişmelerin her geçen gün artması, KOBİ’lerin bu dönüşümlerde kendi konumlarını doğru belirleyebilmeleri; Sanayi 4.0’ı nasıl uygulayacaklarına ve endüstriyel değeri nasıl arttıracaklarına etki edecektir (Müller ve Voigt, 2018).

Sanayi 4.0 sadece en son teknolojilerin kullanıldığı bir süreç olarak algılanmamalıdır, bu yeni sanayileşme dönemi en temelinde üretim süreçlerinde verimliliği arttırmak ve işleri birbirine daha entegre hale getirmek için geliştirilen bir üretim düşüncesinden doğmaktadır.

KOBİ’lerin yeni sanayi dönemine dair bakış açılarının hangi yönde olduğunun genel hatlarıyla ortaya koyulması ve yaşayacaklarını düşündükleri zorlukların ve bu süreçten (beklenilen) elde edecekleri kazanımların belirlenmesi amacıyla 32 küçük/orta ölçekli işletme yöneticisi ile görüşmeler gerçekleşmiştir. 

Çalışma sonucunda,

1.KOBİ yöneticilerinin %62’sinin Sanayi 4.0 sürecinde kullanılan teknolojilere, amaçlara, uygulama alanlarına ve sağlayacağı avantajlara iyi derecede hakim olduğu, %25’inin bu konuda yeterli olabilecek kadar orta seviyede bilgi düzeyinde olduğu ve %13’ünün ise sınırlı bilgisinin olduğu ortaya çıkmaktadır.

Grafik 1. KOBİ Yöneticilerinin Sanayi 4.0’a Hakim Olma Düşünceleri

 

2. Aşağıdaki veriler, KOBİ yöneticilerinin kendilerini yeterli gördükleri teknolojilere dair durumlarını ortaya koymaktadır.

Çıkan sonuçlar, yöneticilerin özellikle son yıllarda Sanayi 4.0 ile yaygın kullanılan ve gelişmekte olan teknolojilere olan bilgilerinin ortalama düzeyde olduğunu göstermektedir.

İşletme yöneticileri robot teknolojisi ve bulut teknolojisi alanlarında bilgi düzeylerinin daha iyi olduğunu düşünürken; giyilebilir teknoloji, big data ve RLTS teknolojilerindeki bilgi düzeylerini yetersiz bulmaktadır.

 

3. KOBİ yöneticilerinin %56’sı Sanayi 4.0 ile ilgili bir etkinliğe henüz katılmadığını ifade etmiştir.

Günümüzde iletişim teknolojilerinin kullanımının artmasına ve yeni sanayileşme döneminin gelişmesine rağmen çıkan oranın oldukça düşük olduğu söylenebilir.

KOBİ yöneticilerinin başarısız olmamaları ve rekabetin sürdürülebilirliği için yeni sektörel gelişmeler ile ilgili gerekli eğitimleri almaları ve işletmelerinde uygulamaya geçmeleri hem önemli hem de son derece gerekli bir durumdur.

 

4. KOBİ yöneticilerin büyük bir kısmı (%66), KOBİ’lerde yeni sanayi döneminin uygulamalarının ve stratejilerinin işletmelerinde uygulanabilir olduğunu düşünmemektedir.

Yöneticiler tarafından olumsuz görülen bu oranın yüksek olmasında KOBİ’lerin bu sürece hazır olmadığını ve birçok açıdan işletmelerin geliştirilmesi gerektiğini düşünmeleri muhtemel etkili olmuştur.

 

5. İşletme yöneticilerinin hepsi, KOBİ’lerin Sanayi 4.0’a geçmesiyle zorluk yaşayacağı kanaatindedir.

Katılımcıların %34’lük kısmı küçük/orta ölçekli işletmelerde Sanayi 4.0 çerçevesinde yeni teknolojilerin uygulanabileceği yönünde ortak fikirde olsa da bir takım mücadele ve zorluklara rağmen bu sürece geçiş yapabileceği noktasında fikir birliğine varmışlardır.

6. KOBİ yöneticilerinin Sanayi 4.0 ile ilgili uygulamalara geçiş yapma sürecinde karşılaşacaklarını düşündükleri problem aşağıda grafik halinde gösterilmiştir. 

Yöneltilen bu soru neticesinde, KOBİ yöneticilerinin karşılaşacaklarını düşündükleri en büyük problem gerekli bütçenin olmayışı olarak belirlenmiştir.

İşletmelerin karşılaşacağını en çok düşündüğü diğer zorluklar, süreç ile birlikte çalışanlarda mevcut durum ve acil durumlarda bilgi eksikliğinin olması, teknolojik alt yapı yetersizliği, yazılım-donanım eksikliği, entegrasyon problemi ve senkronizasyon olarak tespit edilmiştir.

KOBİ yöneticileri, en az veri güvenliğini sağlama tereddütünü yaşamaktadır.

 

7. KOBİ yöneticilerinin Sanayi 4.0 ile ilgili uygulamalara geçiş yapma sürecinde sağlayacaklarını düşündükleri fırsatlar aşağıda grafik halinde gösterilmiştir.

Alınan cevaplar neticesinde, KOBİ yöneticileri yeni sanayi devriminin, küçük/orta ölçekli işletmelere en çok yenilikçi üretim anlayışı katacağı fikrine sahiptirler.

 

Bilgi:
Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), International Journal of Scientific Research
e-ISSN: 2536-4642, https://dergipark.org.tr/ibad
IBAD, 2019; 4(2): 277-291 DOI: 10.21733/ibad.526446

Kaynakça
1.Banger, G. (2016). Endüstri 4.0 ve akıllı işletme. Ankara: Dorlion Yayınları.
2.Çevik, D. (2018). Üç Boyutlu Yazıcı Teknolojisinin Seri ve Kesikli Üretim Sistemleri Üzerine Etkisi, Sakarya Üniversitesi, İşletme Enstitüsü, Sakarya.
3.Gökrem, L., ve Bozuklu, M. (2016). Nesnelerin interneti: Yapılan çalışmalar ve ülkemizdeki mevcut durum. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 13, 47-68.
4.İraz, R. (2005). Yaratıcılık ve yenilik bağlamında girişimcilik ve KOBİ’ler. Konya: Çizgi Kitabevi
5.Kılıç, H.Ö., Çakmak, A.Ç. ve Fidan, Y. (2016). KOBİ’lerde yönetim ve pazarlama sorunları: Karabük örneği.http://acikerisim.lib.comu.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/COMU/1471/Hicran_%C3%96zg %C3%BCner_K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Makale.pdf?sequence=1&isAllowed=y (Erişim Tarihi: 20.10.18)
6.Müller, J. M., ve Voigt K. (2018). Fortune favors the prepared: How SMEs approach business model innovations in Industry 4.0. Technological Forecasting & Social Change, 132, 2-17.
7.Rüßmann, M., Lorenz, M., Gerbert, P., Waldner, M., Justus, J., Engel, P., ve Harnisch, M. (2015). Industry 4.0 The Future of Productivity and Growth in Manufacturing Undustries. The Boston Consulting Group, Nisan, 20.
8.Schröder, C. (2017). The challenges of Industry 4.0 for small and medium- sized enterprises. Division for Economic and Social Policy
9.Stock, T., ve Seliger, G. (2016). Opportunities of sustainable manufacturing in Industry 4.0. 13th Global Conference on Sustainable Manufacturing –Decoupling Growth from Resource Use. Procedia CIRP, 40, 536–541.
10.Vaidya, S. (2018). Industry 4.0: A glimpse. Procedia Manufacturing, 20, 233-238.

 

 

 

 

 

Etiketler
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER ARAŞTIRMA Haberleri
Tüm Anketler
İş Yerinde Stres Yaşamanızın Temel Nedeni Nedir?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI