Etik Liderlik İç Girişimciliği Artıyor

Günümüz dünyasında işletmelerin hayatlarını devam ettirebilmesi ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlayabilmesi için liderlik çok büyük bir öneme sahiptir. Günümüzde önemi giderek artan ve çeşitli araştırmalara konu olan liderliğin en önemlilerinden biri de etik liderliktir. Dr. Öğr. Görevlisi Mesut KASAP araştırma çalışmasında etik liderliğin şirketlerde olumlu etkisini göstermektedir...
 Tarih: 09-04-2020 00:10:02   Güncelleme: 09-04-2020 00:21:02
Etik Liderlik İç Girişimciliği Artıyor

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi'nde de akademik yayın olarak yayınlanan çalışmaya göre; girişimcilik hem işletmelere hem de toplumlara ekonomik ve sosyal anlamda değer katan bir olgudur. Çalışanların iç girişimcilik davranışlarını geliştirme ve motive etme işletmelerin başarısı için önemli bir faktördür. 

İşletmelerde görev yapan ve örnek teşkil eden liderler, sergilemiş oldukları davranışlarla organizasyon içinde iç girişimcilik gibi birçok olumlu davranışın yayılmasında etkili olmakta veya gerçekleştirdikleri etik ihlallerle etik olmayan davranışların işletme içinde yaygınlaşmasında ve işletmenin değer kaybetmesinde belirleyici olmaktadırlar.

Etik liderlik fedakârlık ve astlara verilen sözlerin tam olarak yerine getirilmesini gerektiren bir liderlik tarzıdır (Hermond, 2005: 4).

Etik liderler, önyargısız ve tarafsız, etik davranışları olan, kişisel ihtiyaçları dikkate alan, çalışanların haklarını sonuna kadar savunan, bu ve benzeri davranışları sayesinde çalışanlar üzerinde güven duygusu oluşturan kişilere denir. Etik lider, içerisinde yer aldığı örgütün amaçlarını gerçekleştirmek için en uygun kişileri bulmak ve bu kişileri geliştirmek için çaba sarf eden bireydir (Freeman ve Steward, 2006: 4).

Etik liderlik, insanlığın en çok üzerinde durduğu husus hakkının yenilmemesi, hak ettiği değeri görmek istemesi gibi unsurlardır. Yine etik liderlik çeşitli
dönemlerde üzerinde defaten durulmuştur.

Örneğin, Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eserinde liderde bulunması gereken etik özellikleri şu şekilde sıralamıştır 
(Yılmaz, 2005: 44; Aykanat ve Yıldırım, 2012: 262):
• Seçkin ve iyi tabiatlı olmak.
• Ilımlı olmak.
• Doğru ve dürüst olmak.
• Cesaretli olmak.
• Alçak gönüllü olmak.
• Adil davranmak.
• Hayâ ve takva sahibi olmak.
• Fesat olmamak.
• Sabır ve sükûnetli olmak.
• Hizmette bulunanları ödüllendirmek.
• Kanunların doğru olması ve halkın refahını artırmak.
• Kötü alışkanlık sahibi olmamak.
• Cömert olmak.
• Zulüm etmemek.

İç girişimcilik, en alt kademeden üst kademeye kadar, işletmenin bütün beşeri kaynaklarının girişimcilik ruhunu kazanmasıyla ilgilidir (Ağca ve Kurt, 2007: 85).

Örgüt içerisinde çalışanların girişimcilik davranışları sergileyebilmelerinde örgütsel ve bireysel faktörler etkili olmaktadır. Bu bağlamda örgütsel olarak iç girişimciliğin; risk alma, yenilikçilik, proaktiflik ve özerklik olarak dört boyutu bulunmaktadır.

Bununla birlikte örgütsel boyutlara ilaveten bireysel bir boyut olan kişisel ağları geliştirme eklenerek, iç girişimciliğin beş boyuttan oluşan bir kavram olduğu söylenebilir (Lumpkin ve Dess 1996; Moriano vd., 2014: Büyükyılmaz ve Kayış, 2018).

1 - Risk Alma: sonuçlarını bilmeden, örgütün çıkarı ve faydası için bilinmeyen alanlara yönelmeyi ifade etmektedir.
2 - Yenilikçilik: yeni ürünler veya hizmetler sunabilecek, yeni fikirlere ve çeşitli araştırmalara eğilimi ifade eder.
3 - Proaktiflik: fırsatlar sunabilecek; gelecekteki değişim, ihtiyaç veya zorlukları önceden bilme ve bu doğrultuda davranmadır.
4 - Özerklik: bütün çalışanların, fikir, hayal ve vizyonlarını açık bir şekilde ortaya koymalarını ve yine bağımsız hareket etmelerini ifade etmektedir.
5 - Bireysel Ağ Geliştirme: karşılaşılan sorunlara çözümler ve fikirler sunabilme, paylaşma yine bu tarz çalışmalar için sosyal bağlar oluşturmaktır.

İç girişimci ise yeni yatırımları, buluşları ve fikirleri örgütün menfaatlerine dönüştürebilen kişidir.

İç girişimciler kendi örgütlerinin satışında, üretiminde yeni ve farklı metotları geliştirmektedirler (Kesim, 2010). İç girişimciler işletmeler içinde bir fikri, risk alma ve yenilikçilik yolu ile kar getiren son ürüne ve hizmete dönüştürebilme sorumluluğunu üzerine alan kişidir (Ağca ve Kurt, 2007: 85).

Örgütteki girişimci davranışların belirleyicileri, hem çalışanın kendisinden kaynaklanan kişisel faktörler hem de örgüt içerisindeki lider davranışlarıdır. Burada
bahsedilen liderlik, liderin etik davranışları ve iç girişimciliği teşvik eden bir yönetim tarzını benimsemesidir (Meydan, 2010: 196).

Liderlik iç girişimciliğin şekillenmesinde önemli bir etkendir. Bakıldığında çalışanların oryantasyon eğitimleriyle sürdürülebilir rekabet avantajının olabilmesi
için yeni fırsatların yakalanması ve yeni fikirlerin üretilmesiyle gerçekleşmektedir.

Bunu da örgütte lider ödüllendirme yöntemiyle ve çalışanlarını etkileyebilmesiyle sağlayabilir (Antoncic ve Hisrich, 2001). Bakıldığında sürdürülebilir rekabet
avantajı için lider ile çalışanlar arasındaki etkileşim çok önemlidir. Çünkü bilgi paylaşımı ve sağlıklı iletişim sayesinde yenilikler kolayca işletmeye dâhil olmaktadır (Haase vd., 2015). Bu iletişim sayesinde departmanlar ve kademeler arası bağ güçlenir, örgütsel iklim öğrenmeye açık hale gelir ve esnek bir örgütsel anlayış hakim olur. Söz konusu iletişimi de sadece güçlü liderler sağlayabilir. Aynı zamanda işletmelerde etik liderler astlarına örnek bir rol model durumundadırlar (Daft, 2007;Özsungur, 2019: 32).

Etik liderlerin kontrolünde olan işletmelerde çalışanlar, rol model aldıkları liderlerinin prensip ve kurallarına uyarak işletmenin menfaatine olan davranışları
etik kurallar bağlamında gerçekleştirirler. Böylelikle etik liderlerin yönettiği işletmelerle, iç girişimciliğin hakim olduğu işletmelerin proaktif, risk alabilen,
rekabetçi, ürün ve hizmet yeniliği geliştiren davranışlar sergileyen ortak bir paydada birleşebilir (Covin ve Slevin, 1991; Venkatraman, 1989; Stopford ve Baden-Fuller, 1994; Lumpkin ve Dess, 1997; Dess, Lumpkin ve Covin, 1997; Özsungur, 2019: 32).

Etik liderler kişisel özellikleriyle prensiplerini ve değerlerini işletme içerisinde paydaşlarla paylaşmalıdır (Engelbrecht vd., 2017). Etik liderin işletmenin
değerlerine etik ilkeler çerçevesinde sahip çıkacağı düşüncesi örgüt içinde pozitif bir hava yaratır (Brown vd., 2005). Bu durumda örgüt kültürünün oluşmasını ve bilgi akışının sağlanmasını mümkün kılar.

İşletmelerin yeni iş girişimleri gerçekleştirebilmesi için örgüt kültürüne sahip insan kaynağına ihtiyacı vardır (Schollhammer, 1981; Hisrich ve Peters, 1984; MacMillan, Block ve Narasimha, 1984). Bu iç girişimciliğin olabilmesi de etik liderin davranışlarındaki etkili motivasyon ile mümkün olur (Tushman ve Anderson, 1997; Özsungur, 2019: 32).

İşletmeler yeni ürün veya hizmet geliştirerek, risk alarak ve proaktif davranarak girişimci bir ortam hazırlamaktadırlar. Buda işletmelere sürdürülebilir bir rekabet üstünlüğü sağlamaktadır(Schollhammer, 1982; Covin ve Slevin, 1991).

Yapılan bu çalışmada işletmelerdeki bulunan iş görenlerin işletmelerindeki etik liderliği pozitif yönde ancak zayıf olarak algıladıkları görülmüştür.

Etik liderlik ile çalışanların iç girişimcilik algıları arasında pozitif yönlü ilişki vardır.

İç girişimciliğin alt boyutları da katılımcılar tarafından pozitif olarak değerlendirilmiştir.

Çalışanlar en güçlü olarak Yenilikçilik boyutuna katılım göstermiştir. Bu boyut işletmelerin gelişmelere karşı duyarlılığını ve yenilikleri özümseme eğiliminde oldukları yönünde değerlendirilebilir. Bu  doğrultuda işletmelerde liderlerin etik davranışlara önem vermeleri ile çalışanların iş girişimci davranışlarını pozitif yönde arttıracakları söylenebilir. 

Modern iş dünyasında istenmeyen davranışların organizasyonlara maliyeti milyarlarca doları bulabilmektedir. Etik davranışları önceleyen işletmeler rekabeti karşılayabilecek, teknolojik değişim ve ilerleme konularında ayak uyduracak, kaliteli işçi sayısındaki azalmayı engelleyebilecek, işçilik kalitesi ve diğer sorunların karşısında hayatta kalabilecektir. 

KAYNAKÇA

Kaynakça
Ağca, Veysel; Kurt, Mustafa. 2007. İç Girişimcilik ve Temel Belirleyicileri: Kavramsal Bir Çerçeve. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29, 83-112.
Anderson, Philip; Tushman, Michael L. (1997). Managing Strategic Innovation and Change: A Collection of Readings. New York, NY: Oxford University Press.
Antoncıc, Bostjan; Hısrıch, Robert D. (2001). Intrapreneurship: Construct Refinement and Crosscultural Validation. Journal of Business Venturing, 16(5), 495–527.
Aykanat, Zafer; Yıldırım, Ali. (2012). Etik Liderlik ve Örgütsel Adalet İlişkisi: Teorik ve Uygulamalı Bir Araştırma. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 260-274.
Büyükyılmaz, Ozan; Kayış, Musa. (2018). Dönüştürücü Liderliğin İç Girişimcilik Davranışına Etkisi: Bolu İlinde Bir Araştırma. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3), 147-167.
Brown, Michael E.; Trevıño, Linda K.; Harrıson, David A. (2005). Ethical Leadership: a Social Learning Perspective for Construct Development and Testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), 117-134.
Carlı, Linda L.; Eagly, Alice H. (2007). Overcoming Resistance To Women Leaders: The İmportance Of Leadership Style. In: Women and Leadership: The state of Play and Strategies for Change. Jossey-Bass, 127-148.
Covın, Jeffrey G.; Slevın, Dennis P. (1991). A Conceptual Model of Entrepreneurship as Firm Behavior. Entrepreneurship Theory and Practice, 16(1), 7-25.
Daft, Richard L. (2007). The leadership experience. USA: South-Western College Pub.
Dess, Gregory G.; Lumpkın, George T.; Covın, Jeffrey G. (1997). Entrepreneurial Strategy Making and Firm Performance: Tests of Contingency and Configurational Models. Strategic Management Journal, 18(9), 677-695.
Engelbrecht, Amos S.; Heıne, Gardielle; Mahembe, Bright. (2017). Integrity, Ethical Leadership, Trust and Work Engagement. Leadership & Organization Development Journal, 38(3), 368- 379.
Eşitti, B. (2017). Konaklama İşletmelerinde İç Girişimcilik ve Birey-Örgüt Uyumunun Değerlendirilmesi, 8. Uluslararası Girişimcilik Kongresi, Bildiriler Kitabı, 14-16 Temmuz 2017, Balıkesir, 337-356. Haase, Heiko; Franco, Mário; Félıx, Marta. (2015). Organisational learning and intrapreneurship: evidence of interrelated concepts. Leadership & Organization Development Journal, 36(8), 906-926.
Haşıloğlu, S. B., Baran, T., & Aydın, O. (2015). Pazarlama araştırmalarındaki potansiyel problemlere yönelik bir araştırma: Kolayda örnekleme ve sıklık ifadeli ölçek maddeleri. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, (1), 19-28.
Hermond, Douglas. (2005). Ethical Leadership is not Optional: How LPPs can Help. International Journal Of Scholarly Academic Intellectual Dıversity-Electronic, 8(1), 1-5.
Hısrıch, Robert D.; Peters, Michael P (1984). Internal Venturing in Large Corporations. Frontiers of Entrepreneurship Research, 321-346
Freeman, R. Edward; Stewart, Lisa. (2006). Developing Ethical Leadership. Business Roundtable Institute for Corporate Ethics, 2-15.
KALAYCI, Ş. (2009). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Ankara, Asil Yayın, 4. Baskı.
Kesim, Mustafa. (2010). Girişimcilik. Ankara: Sistem Ofset Basım Yayın Sanayi ve Tic. Ltd. Ş. 15. Lumpkin, G. Tom; Dess, Gregory G. (1996). Clarifying the Entrepreneurial Orientation Construct and Linking It to Performance. The Academy of Management Review, 21(1), 135- 172. Lumpkın, G. Tom; Dess, Gregory G (1997). Proactiveness Versus Competitive Aggressiveness: Teasing Apart Key Dimensions of an Entrepreneurial Orientation. Frontiers of Entrepreneurship Research, 47-58.
Macmıllan, Ian C.; Block, Zenas; Narasımha, Pn Subba. (1984). Obstacles and Experiences in Corporate Ventures. New York University, Center for Entrepreneurial Studies.
Malhotra, N. K. (2004). Marketing Research an Applied Orientation, 4. Edition, Pearson Prentice Hall, New Jersey
Meydan, Cem Harun. 2010. Adalet Algısı - İç Girişimci Davranışlar İlişkisinde Kontrol Odağının Şekillendirici Rolü. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36, 195-222.
Moriano, Juan A.; Molero, Fernando; Topa, Gabriela; Mangin, JeanPierre Lévy (2014). The Influence of Transformational Leadership and Organizational Identification on Intrapreneurship. International Entrepreneurship and Management Journal 10(1), 103-119.
Newton, H. J., Carroll, J. H., Wang, N., ve Whiting, D. (1996). Statistics 30X Class Notes. University of Leeds. UK.
Özsungur, Fahri. (2019). Etik Liderliğin Hizmet İnovasyon Davranışı ve İç Girişimcilik Üzerindeki Etkisinde, İşe Bağlılığın Aracılık Rolü: Türkiye’deki Ticaret ve Sanayi Odaları Örneği. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Aksaray.
Schollhammer, Hans. (1981). The efficacy of internal corporate entrepreneurship strategies. Frontiers of entrepreneurship research, 451-456.
Schollhammer, Hans. (1982). Internal Corporate Entrepreneurship. Encyclopedia of Entrepreneurship, 209: 223.
Stopford, John M.; Baden‐Fuller, Charles Wf. (1994). Creating Corporate Entrepreneurship. Strategic Management Journal, 15(7), 521-536.
Teyfur, Mehmet; Beytekin, Osman Ferda; Yalçınkaya, Münevver. (2013). İlköğretim Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Özellikleri ile Okullardaki Örgütsel Güven Düzeyinin İncelenmesi (İzmir İl Örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 84-106.
TR22 Güney Marmara Bölgesi İmalat Sanayi Stratejisi ve Eylem Planı, Erişim adresi: http://www.investincanakkale.com/tr/26973/CANAKKALEDE-SANAYI, Erişim tarhi: 12.11.2019
Tuna, M., Bircan, H., ve Yeşiltaş, M. (2012). Etik Liderlik Ölçeği’nin Geçerlilik Ve Güvenilirlik Çalışması: Antalya Örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(2), 143-155.
Venkatraman,. Natarajan. (1989). Strategic Orientation of Business Enterprises: The .Construct, Dimensionality, and Measurement. Management Science, 35(8), 942-962.
Yılmaz, Ercan, (2005), Etik ve Liderlik, Öğretmenin Dünyası Odunpazarı Belediyesi Yayınları Eğitim Dizisi-3, Mikro Yayıncılık, Ankara.

KAYNAK

KASAP, M . (2020). ETİK LİDERLİĞİN İÇ GİRİŞİMCİLİĞE ETKİSİ: ÇANAKKALE’DE BİR ARAŞTIRMA. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi , 34 (1) , 257-272 . DOI: 10.16951/atauniiibd.671720

Etiketler
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER LİDERLİK Haberleri
Tüm Anketler
Şiketinizde En Çok Hangisine İhtiyaç Duyuyorsunuz?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI